Sabıka Kaydı (Adli Sicil) Nasıl Silinir?
KISA CEVAP
Adli sicil kaydı, cezanın infazı tamamlandığında silinir ve “arşiv kaydı”na aktarılır. Arşiv kaydı ise 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 12. maddesindeki sürelerin dolmasıyla tamamen silinir: hak yoksunluğuna yol açmayan mahkûmiyetlerde 5 yıl; Anayasa m.76 kapsamındaki veya hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 15 yıl, bu karar alınmazsa 30 yıl.
Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Farkı
Günlük dilde “sabıka kaydı” denilen belge, aslında iki ayrı kayıttan oluşur ve bu ayrımı bilmemek en sık yaşanan yanlış anlamadır:
- Adli sicil kaydı: Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin tutulduğu kayıttır. Cezanın infazı tamamlandığında bu kayıt silinir.
- Arşiv kaydı: Adli sicilden silinen kaydın aktarıldığı yerdir. Yani ceza infaz edildiğinde kayıt tamamen yok olmaz, arşive geçer. Bu nedenle “cezamı çektim ama hâlâ görünüyor” durumu yaşanır.
Arşiv kaydı herkese açık değildir; kural olarak ilgili kişiye ve kanunda sayılan kurumlara verilir. Ancak bazı kamu görevlerine giriş, silah ruhsatı ve mesleki izinlerde arşiv kaydı da değerlendirilir. Bu yüzden asıl önemli olan çoğu zaman arşiv kaydının silinmesidir.
Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir?
5352 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca adli sicildeki bilgiler; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini gerektirmeyen hallerin ortaya çıkması ya da genel af halinde silinerek arşiv kaydına alınır. Burada infazın “tamamlanması” kritik kavramdır: para cezasında ödemenin bitmesi, hapis cezasında denetim süresinin ve koşullu salıverilme sonrası sürenin dolması gerekir. Ertelenmiş cezalarda denetim süresi sorunsuz geçirilmelidir.
Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
Kanun’un 12. maddesi, arşiv kaydının silinmesini mahkûmiyetin türüne bağlar:
| Durum | Silinme süresi | Not |
|---|---|---|
| Hak yoksunluğuna yol açmayan mahkûmiyetler | 5 yıl | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren |
| Anayasa m.76 kapsamındaki / hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler | 15 yıl | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması şartıyla |
| Aynı mahkûmiyetler, karar alınmadıysa | 30 yıl | Yasaklanmış hakların geri verilmesi aranmaksızın |
| Fiilin suç olmaktan çıkarılması / genel af | Talep üzerine | Kayıtlar tamamen silinir |
| İlgilinin ölümü | Derhal | — |
Görüldüğü gibi, hak yoksunluğu doğuran bir mahkûmiyette yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı almak süreyi 30 yıldan 15 yıla indirir. Bu nedenle pek çok dosyada asıl yapılması gereken iş, doğrudan silme başvurusu değil, önce bu kararı almaktır.
Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi
Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesi, belirli mahkûmiyetlere bağlı olarak kişinin kamu görevine atanma, seçme-seçilme ve vesayet gibi haklarını kullanmasını kısıtlar. 5352 sayılı Kanun uyarınca, cezanın infazının tamamlanmasından ve belirli bir sürenin geçmesinden sonra, kişinin iyi hâlli olduğunu gösterir şekilde hükmü veren mahkemeden ve ya hükümlünün bulunduğu yer mahkemesinden bu hakların geri verilmesi talep edilebilir. Mahkeme, talebi dosya üzerinden veya duruşma açarak inceler.
Başvuru Nasıl Yapılır?
- Kaydınızı görün. e-Devlet üzerinden “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” ile hem adli sicil hem arşiv kaydınızı belge olarak alabilirsiniz. Hangi mahkûmiyetin hangi kayıtta durduğunu görmeden doğru yol seçilemez.
- İnfazın tamamlandığını belgeleyin. İnfaz savcılığından alınacak yazı, sürenin başlangıç tarihini netleştirir. Uygulamada süre uyuşmazlıklarının çoğu bu tarihten kaynaklanır.
- Süre dolduysa silme talebi. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne ya da Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla başvurulur.
- Süre dolmadıysa hakların geri verilmesi. Şartlar oluşmuşsa mahkemeden karar alınır; bu karar arşiv kaydının silinme süresini kısaltır.
Sık Karşılaşılan Durumlar
- “Adli sicilim temiz görünüyor ama işe alınmadım.” Büyük olasılıkla arşiv kaydı sorgulanmıştır. Adli sicil belgesi talep edilirken “arşiv kaydı dahil” seçeneğinin işaretlenip işaretlenmediğine dikkat edin.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB). HAGB kararları adli sicilde genel kaydın yerine kendine özgü bir sistemde tutulur ve denetim süresi sorunsuz geçirilirse dava düşer. Bu kurumun kapsamı yakın dönemde değişikliğe uğradığından, dosyanız HAGB içeriyorsa güncel durumu mutlaka avukatınızla teyit edin.
- Para cezası ödenmediyse infaz tamamlanmış sayılmaz ve süre işlemeye başlamaz.
Gebze’de Başvuru
Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası’nda ikamet edenler başvurularını Gebze Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla yapabilir. Dosyanızın hangi aşamada olduğunu ve hangi yolun açık olduğunu değerlendirmek için bir Gebze ceza avukatı ile görüşebilir, konuyla ilgili denetimli serbestlik yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi, içtihat için Yargıtay, yerel birimler için Gebze Adliyesi kaynaklarına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sabıka kaydı kaç yılda silinir?
Adli sicil kaydı infazın tamamlanmasıyla silinip arşive alınır. Arşiv kaydı ise hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetlerde 5 yıl, hak yoksunluğu doğuranlarda yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla 15 yıl, bu karar yoksa 30 yıl sonra silinir.
Arşiv kaydı işverene görünür mü?
Arşiv kaydı herkese açık değildir; kanunda sayılan kurumlara ve ilgilinin kendisine verilir. Ancak bazı kamu görevleri ve mesleki izinlerde arşiv kaydı da değerlendirilir.
Silme başvurusu nereye yapılır?
Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne doğrudan ya da bulunduğunuz yer Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla başvurulabilir.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi ne işe yarar?
Mahkûmiyete bağlı hak kısıtlamalarını kaldırır ve hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde arşiv kaydının silinme süresini 30 yıldan 15 yıla indirir.
Para cezası ödenmezse kayıt silinir mi?
Hayır. İnfaz tamamlanmadan silme süresi işlemeye başlamaz; para cezasının tamamen ödenmesi gerekir.
Adli sicil kaydınız iş veya ruhsat başvurunuzu mu engelliyor?
Kaydınızın hangi aşamada olduğunu ve hangi yolun daha hızlı sonuç vereceğini birlikte değerlendirelim.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları içinde değerlendirilir ve burada anlatılan süreler ile usuller dosyanıza birebir uymayabilir. Mevzuat ve yargı uygulaması değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla teyit etmeniz önerilir. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları ve Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak hazırlanmıştır.