Gebze'de Saklı Pay ve Tenkis Davası
"Babam sağlığında tüm malını kardeşime devretmiş, bana hiçbir şey kalmadı" — miras avukatlarının en sık duyduğu cümledir. Türk hukukunda miras bırakan malının tamamını dilediği gibi dağıtamaz; yakın mirasçıların saklı payı kanunla korunur. Bu payı ihlal eden bağış ve vasiyetler tenkis davası ile geri alınabilir. Bu yazıda saklı pay oranlarını, tenkis davasını, muris muvazaasından farkını ve süreleri anlatıyoruz.
Saklı Pay Nedir?
Saklı pay, belirli yakın mirasçıların miras bırakanın tasarruflarıyla dahi ellerinden alınamayan asgari miras payıdır (TMK m.505 vd.). Miras bırakan, ancak saklı paylar dışında kalan "tasarruf edilebilir kısım" üzerinde serbestçe bağış veya vasiyet yapabilir.
Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları
2007 değişikliğinden sonra saklı paylı mirasçılar ve oranları şöyledir (yasal miras payı üzerinden):
| Mirasçı | Saklı Pay (yasal payın) |
|---|---|
| Altsoy (çocuk, torun) | 1/2 |
| Anne ve baba (her biri) | 1/4 |
| Sağ kalan eş — altsoy veya ana-baba ile mirasçıysa | Yasal payın tamamı |
| Sağ kalan eş — diğer hâllerde | 3/4 |
Kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırılmıştır; artık kardeşlerin saklı payı yoktur. Yani miras bırakan malını üçüncü bir kişiye bırakmışsa kardeşler tenkis isteyemez.
Tenkis Davası Nedir?
Miras bırakanın sağlararası bağışları veya vasiyeti saklı payı ihlal ediyorsa, saklı paylı mirasçı tenkis (indirim) davası açarak ihlal edilen kısmın kendisine iadesini ister (TMK m.560 vd.). Dava, kazandırmanın en çok tasarruf nisabını aşan bölümüyle sınırlı olarak indirilmesini sağlar; yani bağışın tamamı değil, saklı payı zedeleyen kısmı geri döner.
Tenkis mi, Muris Muvazaası mı?
İki yol karıştırılır ama farklıdır:
- Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma): Miras bırakan aslında bağışlamak istediği malı, diğer mirasçılardan kaçırmak için satmış gibi gösterir. Bu danışıklı (muvazaalı) işlem baştan geçersizdir; tüm mirasçılar (saklı payı olmasa da) tapu iptali ve tescil davası açabilir ve zamanaşımı işlemez. Ayrıntı için muris muvazaası yazımıza bakın.
- Tenkis: Kazandırma gerçek bir bağıştır (geçerlidir) ama saklı payı aşar. Burada işlem iptal edilmez, sadece saklı payı aşan kısım indirilir ve yalnızca saklı paylı mirasçılar dava açabilir.
Hangi yolun uygun olduğu, işlemin gerçek satış mı yoksa gizli bağış mı olduğuna göre belirlenir; çoğu dosyada iki talep kademeli olarak birlikte ileri sürülür.
Tenkis Davasında Süre
Tenkis davası hak düşürücü süreye tabidir: Mirasçılar saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması (ölüm) tarihinin üzerinden on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Bu süreler kaçırılırsa hak kaybı doğar; bu yüzden vakit kaybetmeden değerlendirme yaptırmak önemlidir.
Gebze'de Tenkis ve Miras Davaları
Tenkis davası, taşınmazın veya miras bırakanın son yerleşim yerinin bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır; Gebze'deki taşınmazlar için Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi yetkilidir. Miras paylaşımının genel esasları için miras paylaşımı ve vasiyetname yazılarımıza, kapsamlı destek için Gebze Miras Avukatı rehberimize bakabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
Türk Medeni Kanunu (4721) ve Gebze Adliyesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Babam tüm mallarını kardeşime devretti, hakkımı nasıl alırım?
İşlem gerçek bir satışsa ancak saklı payınızı zedeliyorsa tenkis davası; gerçekte bağış olduğu hâlde satış gibi gösterildiyse (danışıklı) muris muvazaası nedeniyle tapu iptali-tescil davası açabilirsiniz. Çoğu dosyada iki talep kademeli olarak birlikte ileri sürülür.
Çocukların saklı payı ne kadardır?
Altsoyun (çocukların) saklı payı, yasal miras payının yarısıdır (1/2). Miras bırakan ancak saklı paylar dışında kalan tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe bağış veya vasiyet yapabilir.
Tenkis davası açmak için ne kadar sürem var?
Saklı payınızın zedelendiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda ölüm tarihinden itibaren on yıl içinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.
Miras ve Tenkis Davanız İçin Destek
AV. AYŞENUR AVCI HUKUK BÜROSU — Gebze'de saklı pay, tenkis ve mirastan mal kaçırma davaları.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için bir avukat ile görüşünüz.