İhbar Tazminatı Nedir, Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden tarafın, karşı tarafa yasal bildirim (ihbar) süresine uymadan işi sonlandırması hâlinde ödemesi gereken tazminattır (İş Kanunu m.17). Amacı, işçiye yeni iş arayacak, işverene de yeni işçi bulacak makul bir hazırlık süresi tanımaktır. Bu yazıda ihbar tazminatının ne olduğunu, ihbar sürelerini, nasıl hesaplandığını ve kıdem tazminatından farkını açıklıyoruz.
İhbar Süreleri (İş Kanunu m.17)
İhbar süresi işçinin kıdemine (çalışma süresine) göre belirlenir. Yasal asgari süreler şöyledir:
| Çalışma (kıdem) süresi | İhbar süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilir. Taraf bu süreye uyar ve işçiyi çalıştırırsa ihbar tazminatı doğmaz; süreye uymadan fesih yapan taraf ise karşı tarafa tazminat öder.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Formül basittir:
İhbar Tazminatı = İhbar süresi (gün) × Giydirilmiş brüt günlük ücret
"Giydirilmiş ücret", yalnızca çıplak maaş değil; yol, yemek, ikramiye, prim gibi süreklilik arz eden yan menfaatlerin de eklendiği gerçek ücrettir. Örnek: 4 yıldır çalışan, giydirilmiş brüt günlük ücreti 2.000 TL olan bir işçinin ihbar süresi 8 hafta (56 gün) olduğundan, brüt ihbar tazminatı 56 × 2.000 = 112.000 TL olur. Bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilerek net rakama ulaşılır.
Kendi tutarınızı ön görmek için ihbar tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
İhbar Tazminatı ile Kıdem Tazminatı Farkı
İki tazminat sık karıştırılır ama farklıdır:
- Kıdem tazminatı en az 1 yıl çalışmış ve sözleşmesi kanunda sayılan hâllerle (haklı fesih, emeklilik vb.) sona eren işçiye, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret üzerinden ödenir. Ayrıntı için kıdem tazminatı hesaplama yazımıza bakın.
- İhbar tazminatı ise kıdem şartı aramaz; bildirim süresine uyulmadan yapılan her fesihte gündeme gelir ve süreye uymayan taraf öder.
- Vergi farkı: Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır (yalnızca damga vergisi kesilir); ihbar tazminatı ise hem gelir hem damga vergisine tabidir.
İhbar Tazminatını Kim, Kime Öder?
İhbar tazminatını bildirim süresine uymayan taraf öder. İşveren işçiyi süreye uymadan çıkarırsa işçiye; işçi bildirimsiz (istifa edip hemen ayrılarak) işten ayrılırsa işverene öder. Haklı nedenle derhal fesih (İş Kanunu m.24-25) hâllerinde ise ihbar tazminatı doğmaz; bu durumda fesheden taraf süre tanımak zorunda değildir. Alacaklarınızın tümü için ihbar ve fazla mesai alacakları yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Zamanaşımı ve Arabuluculuk
İhbar tazminatı alacağı, fesih tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Sürecin ayrıntısı için arabuluculuk ve mahkeme süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İhbar tazminatı için 1 yıl çalışmak şart mı?
Hayır. Kıdem tazminatının aksine ihbar tazminatı için asgari 1 yıl çalışma şartı yoktur; 6 aydan az çalışan işçi için bile 2 haftalık ihbar süresi söz konusudur.
İhbar tazminatından vergi kesilir mi?
Evet. İhbar tazminatı hem gelir vergisine hem damga vergisine tabidir. Bu yönüyle, gelir vergisinden istisna olan kıdem tazminatından ayrılır.
İşveren ihbar süresi içinde iş arama izni vermek zorunda mı?
Evet. İhbar süresi içinde işçiye günde en az 2 saat iş arama izni verilmesi zorunludur; bu izin kullandırılmazsa işçi o sürenin ücretini talep edebilir.
İşçi Alacaklarınızı Eksiksiz Talep Edin
AV. AYŞENUR AVCI HUKUK BÜROSU — Gebze, GOSB, Çayırova ve Dilovası'nda iş hukuku desteği.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık için bir avukat ile görüşünüz.