Gebze'de Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi
Yaşlı veya bakıma muhtaç bir kişinin, kendisine bakacak birine malını (çoğunlukla bir taşınmazı) bırakması sıkça görülür. Bunun hukuki adı ölünceye kadar bakma sözleşmesidir. Ancak bu sözleşme katı şekil şartlarına tabidir ve diğer mirasçılar tarafından muvazaa veya tenkis iddiasıyla dava konusu edilebilir. Bu yazıda sözleşmenin şartlarını, risklerini ve Gebze uygulamasını anlatıyoruz.
| Özellik | Ölünceye Kadar Bakma | Vasiyetname |
|---|---|---|
| Taraf | İki taraflı (bağlayıcı) | Tek taraflı |
| Geri alma | Kolayca alınamaz | Her zaman geri alınabilir |
| Şekil | Resmî (miras sözleşmesi) | El yazılı / resmî / sözlü |
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
Türk Borçlar Kanunu m.611 ve devamına göre; bakım alacaklısı malvarlığını veya belirli bir malını (örneğin evini) devretmeyi, bakım borçlusu ise onu ölünceye kadar bakıp gözetmeyi üstlenir. Bakım borçlusu, alacaklıyı ailesi gibi konutunda barındırır, besler, hastalığında bakar; karşılığında sözleşmede belirtilen malı edinir.
Geçerlilik Şartı: Resmî Şekil
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.612). Yani sözleşme, sulh hâkimi veya noter gibi resmî bir memur önünde ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmelidir. Taraflar arasında imzalanan adi yazılı bir "bakım karşılığı devir" belgesi geçersizdir. Devredilecek taşınmaz varsa, mülkiyet ancak bu resmî sözleşmeye dayanılarak tapuda geçirilebilir.
Diğer Mirasçılarla Çıkan İhtilaflar
Uygulamada en sık görülen anlaşmazlık, diğer mirasçıların sözleşmeye itiraz etmesidir. İki temel iddia öne sürülür:
- Muvazaa (danışıklılık) iddiası: Ortada gerçek bir bakım ilişkisi yoksa, sözleşme aslında mal kaçırmaya yönelik gizli bağış sayılabilir. Bu durumda muris muvazaası hükümleri gündeme gelir. Ayrıntı için muris muvazaası yazımıza bakın.
- Tenkis iddiası: Devir gerçek bir bakım karşılığı olsa bile, saklı paylı mirasçıların payını zedeliyorsa tenkis davasına konu olabilir. Ayrıntı için saklı pay ve tenkis yazımıza bakın.
Yargıtay, gerçek ve sürekli bir bakım-gözetim ilişkisinin varlığını araştırır; bakımın fiilen yapıldığı ispatlanırsa sözleşme ayakta kalır.
Sözleşmenin Sona Ermesi
Taraflardan biri yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal ederse (bakım borçlusunun bakmaması ya da alacaklının çekilmez davranışları), diğer taraf sözleşmeyi önel vermeksizin feshedebilir ve verdiklerini geri isteyebilir. Bakım borçlusunun önce ölmesi hâlinde, bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedip malını geri alma veya değerini isteme hakkına sahip olabilir.
Vasiyetnameden Farkı
Vasiyetname tek taraflı ve her zaman geri alınabilir bir tasarruftur; ölünceye kadar bakma sözleşmesi ise iki taraflı ve bağlayıcı bir miras sözleşmesidir, tek taraflı olarak kolayca geri alınamaz. İki kurumu karşılaştırmak için vasiyetname yazımıza bakabilirsiniz.
Gebze'de Süreç
Sözleşme Gebze'deki noterlerden veya sulh hukuk mahkemesi önünde düzenlenir; buna dayalı tapu devri Gebze Tapu Müdürlüğü'nde yapılır. Muvazaa ve tenkis davaları taşınmazın bulunduğu yer Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür. Miras işlemlerinin ilk adımları için veraset ilamı yazımıza, kapsamlı destek için Gebze Miras Avukatı rehberimize bakabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
Türk Borçlar Kanunu (6098), Türk Medeni Kanunu (4721) ve Gebze Adliyesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır?
Miras sözleşmesi şeklinde, yani sulh hâkimi veya noter gibi resmî bir memur önünde ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmelidir (TBK m.612). Taraflar arasında imzalanan adi yazılı belge geçersizdir; taşınmaz devri bu resmî sözleşmeye dayanır.
Diğer mirasçılar bu sözleşmeyi iptal ettirebilir mi?
Gerçek bir bakım ilişkisi yoksa muvazaa (danışıklılık) nedeniyle, gerçek olsa bile saklı payı zedeliyorsa tenkis nedeniyle dava açabilirler. Yargıtay bakımın fiilen yapılıp yapılmadığını araştırır; gerçek bakım ispatlanırsa sözleşme ayakta kalır.
Bakan kişi görevini yapmazsa ne olur?
Taraflardan biri yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal ederse, diğer taraf sözleşmeyi önel vermeksizin feshedebilir ve verdiklerini geri isteyebilir.
Bakım Sözleşmesi ve Miras İçin
AV. AYŞENUR AVCI HUKUK BÜROSU — Gebze'de ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve miras davaları.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için bir avukat ile görüşünüz.